Jedyny taki rezerwat na Śląsku. Rotuz skrywa legendę o mieście pochłoniętym przez mokradła

Na pograniczu Czechowic-Dziedzic i Chybia znajduje się miejsce, w którym ochrona przyrody łączy się z opowieściami o zaginionym mieście. Rotuz to jedyny rezerwat torfowiskowy w województwie śląskim. Rosną tu rzadkie rośliny, żyją chronione zwierzęta, a według dawnych podań spod bagiennego mułu może wyłonić się wieża nieistniejącego ratusza.

• Rotuz chroni torfowisko i rzadkie gatunki
• Opowieść o ratuszu wystającym z bagna
• Ponad 40 hektarów rezerwatu na granicy gmin

Rotuz chroni torfowisko i rzadkie gatunki

Rezerwat leży w Dolinie Górnej Wisły, objętej ochroną w ramach sieci Natura 2000. Rozciąga się na terenie dwóch gmin – Czechowic-Dziedzic i Chybia. W granicach gminy Czechowice-Dziedzice znajduje się najcenniejszy przyrodniczo obszar tego samorządu, a zarazem jedyny rezerwat torfowiskowy w całym województwie śląskim.

Torfowisko jest ostoją turzycy bagiennej, gatunku zagrożonego w Polsce. Występują tu także inne rzadkie i chronione rośliny:

• rosiczka okrągłolistna,
• modrzewnica zwyczajna,
• żurawina błotna.

Na terenie Rotuza odnotowano również wiele gatunków ptaków. Wśród nich są myszołów, puszczyk, dzięcioł czarny, pełzacz leśny, kowalik, słonka i bocian czarny. Z gadów spotkać można żmiję zygzakowatą oraz padalca, czyli beznogą jaszczurkę. Wśród płazów wymieniane są traszka zwyczajna i ropucha.

Tak duże zróżnicowanie gatunków pokazuje, że Rotuz nie jest zwykłym kompleksem leśnym. To cenny, podmokły obszar, którego przyrodniczy charakter wynika właśnie z obecności torfowiska i terenów bagiennych.

Opowieść o ratuszu wystającym z bagna

Z Rotuzem wiąże się legenda przekazywana w okolicznych miejscowościach. Według dawnych podań w miejscu dzisiejszego rezerwatu miało istnieć miasto, które z nieznanych powodów osunęło się pod ziemię. Mokradła miały pochłonąć zabudowania, a po dawnej osadzie nie pozostał widoczny ślad.

Najbardziej niezwykły fragment tej historii dotyczy ratuszowej wieży. Gdy poziom wody w bagnach gwałtownie spada, z mułu i błota ma wystawać jej czubek. Nie ma jednak informacji, by taki obiekt został potwierdzony, dlatego opowieść pozostaje częścią lokalnego folkloru.

Od tej legendy ma pochodzić nazwa rezerwatu. „Rotuz” wywodzi się według tego przekazu z niemieckiego słowa „Rathaus”, oznaczającego ratusz. Niedostępny, mglisty i podmokły teren sprzyjał także innym opowieściom charakterystycznym dla Śląska Cieszyńskiego – o utopcach wciągających nieostrożnych wędrowców do wody oraz o duchach pojawiających się w lesie. Legendy związane z Rotuzem opisano również w książce Zdzisława Nowrotka „Rajskie Lasy”.

Ponad 40 hektarów rezerwatu na granicy gmin

Rotuz został utworzony w 1966 roku. Sam rezerwat zajmuje 40,63 ha, natomiast jego otulina ma 136,29 ha. Część położona w gminie Czechowice-Dziedzice obejmuje 10,4 ha rezerwatu oraz 89,2 ha otuliny.

Rozdzielenie terenu między dwie gminy nie zmienia jego przyrodniczej całości. Dla osób interesujących się tym obszarem oznacza to przede wszystkim, że zarówno podmokłe siedliska, jak i ich szersze otoczenie są objęte ochroną. W przypadku Rotuza znaczenie ma nie tylko sam fragment torfowiska, lecz także zachowanie warunków, które pozwalają przetrwać rzadkim roślinom, ptakom, gadom i płazom.

na podstawie: Urząd Miejski w Czechowicach-Dziedzicach.