Wojna odbita w pamięci regionu – monografia o powiecie żywieckim

W Zamku Sułkowskich w Bielsko‑Białej odbyła się krótka, ale treściwa prezentacja książki, która miejscami brzmi jak rodzinne drzewo genealogiczne. Autor zabrał słuchaczy w opowieść o tym, jak pamięć jednej wojny przetrwała w dokumentach, zdjęciach i rodzinnych opowieściach. Spotkanie odsłoniło też, że granice geograficzne nie zawsze idą w parze z granicami doświadczeń społecznych.

• Prezentacja w Zamku Sułkowskich przybliżyła wojenne losy Żywiecczyzny
• Monografia zestawia historię wojenną z opowieściami rodzinnymi i porównuje sąsiednie powiaty

Prezentacja w Zamku Sułkowskich przybliżyła wojenne losy Żywiecczyzny

W siedzibie Muzeum Historycznego w Bielsku‑Białej – w Zamku Sułkowskich – Piotr Szczepaniak zaprezentował książkę Wielka Wojna na skraju Galicji. Powiat żywiecki i jego mieszkańcy w czasie I wojny światowej. Publikacja powstała na podstawie wyróżnionej dysertacji doktorskiej, nad którą autor pracował w latach 2017–2023.

“Już jako małe dziecko miałem styczność z tym tematem, bo zawsze gdzieś w pobliżu mnie było takie szczególne zdjęcie z 1915 roku”
— Piotr Szczepaniak

Szczepaniak opowiadał dalej o zbieraniu pamiątek od siódmego roku życia, zainteresowaniach okołomilitarnych i studiach w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach pod opieką profesora Dariusza Nawrota, które przekształciły pasję w badania naukowe. Na spotkaniu wybrzmiało, że choć fronty I wojny światowej nie dotarły na teren powiatu żywieckiego, wojna i tak silnie kształtowała życie tamtejszych mieszkańców.

Monografia zestawia historię wojenną z opowieściami rodzinnymi i porównuje sąsiednie powiaty

Książka została przedstawiona jako szerokie studium — nie tylko o działaniach militarnych, ale o codzienności, polityce i sieciach rodzinnych, które łączyły mieszkańców regionu. Autor podkreślił jednocześnie, że publikacja ma charakter monografii regionalnej i refleksji nad pamięcią pokoleń.

“To przede wszystkim monografia dziejów Żywiecczyzny w czasie pierwszej wojny światowej”
— Piotr Szczepaniak

Główne wątki pracy można sprowadzić do kilku obszarów:

• życie społeczne i gospodarcze na terenach powiat żywiecki,
• wpływ polityki i nastrojów narodowych na codzienność,
• działania militarne i ich reperkusje poza linią frontu,
• elementy historii rodzinnej, które łączą mieszkańców z wydarzeniami sprzed ponad stu lat.

Autor zwrócił też uwagę na różnice między sąsiednimi jednostkami administracyjnymi – powiat bialski i powiat bielski – gdzie bliskość geograficzna nie zawsze przekładała się na tożsame doświadczenia polityczne czy społeczne.

W praktycznym wymiarze publikacja daje narzędzie do porównań i lokalnych badań geneologicznych, a także materiał, który może przydać się w edukacji regionalnej i przy organizacji upamiętnień. Dla mieszkańców regionu książka jest przypomnieniem, że historia wielkiej wojny przeplata się z historią rodzin — czasem wystarczy jedno zdjęcie z 1915 roku, żeby znów poczuć łączność z tamtym czasem.

na podstawie: UM Bielsko-Biała.