Dawny browar stał się teatrem. 240 lat pierwszej sceny w Bielsku-Białej

Pod zamkową wieżą zachował się ślad miejsca, w którym zaczęła się teatralna historia Bielska-Białej. Z polecenia księcia Franciszka Sułkowskiego dawny browar zamieniono w kameralną scenę dla dworu i przyjezdnych trup. Rocznicę tego wydarzenia upamiętnią Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej oraz Teatr Polski. W programie znalazły się odsłonięcie tablicy i spektakl w zamkowym Salonie Muzycznym.

• W miejscu browaru powstała scena z galeriami i orkiestronem
• Teatralna oprawa powstawała na zamku
• Rocznicę pierwszej sceny przypomni przedstawienie w zamku

W miejscu browaru powstała scena z galeriami i orkiestronem

Pierwszy teatr przy zamku Sułkowskich urządzono po objęciu Księstwa Bielskiego przez Franciszka Sułkowskiego w 1786 roku. Książę polecił przebudować nierentowny browar działający u podnóża zamkowej wieży. Powstała niewielka, dwupoziomowa widownia oświetlana żyrandolem i czterema latarniami.

Na parterze ustawiono dziewięć drewnianych ławek. Kolejne miejsca znajdowały się w dwóch galeriach – prawej z pięcioma i lewej z czterema ławkami. W budynku przygotowano także orkiestron z pulpitami dla muzyków oraz stanowisko suflera. Scena miała cztery kurtyny, dekoracje przedstawiające pokój, salon i las, a także dwoje bocznych drzwi.

„Wówczas też podjął decyzję o przekształceniu nierentownego browaru książęcego w świątynię Talii i Melpomeny” – napisał Grzegorz Madej, historyk Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej badający dzieje rodziny Sułkowskich.

Nie wiadomo, czy teatr miał stały zespół aktorski ani jaki dokładnie repertuar prezentowano. Była to przede wszystkim scena dworska, na której mogli występować członkowie rodziny książęcej i pracownicy książęcego majątku. Z obiektu korzystały również grupy przyjezdne. Źródła wskazują, że w 1791 albo 1792 roku mogła wystąpić tam objazdowa trupa kierowana przez Daniela Eisenberga.

Więcej lokalnych informacji z Bielska-Białej jest na bielskonews.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na bielskonews.pl/wydarzenie.

Teatralna oprawa powstawała na zamku

Muzykę do przedstawień zapewniała orkiestra dworska utworzona przez Franciszka Sułkowskiego. W jej skład wchodzili między innymi urzędnicy księcia – Filip Beer von Beerenberg, radca książęcego sądu ziemskiego, oraz Jan Antoni Hetschko, sekretarz i sędzia Urzędu Książęcego, a zarazem organista kościoła parafialnego w Bielsku.

Franciszek Sułkowski miał szerokie doświadczenia związane z kulturą. W młodości wychowywał się w kręgu drezdeńskiego dworu Wettynów, później mieszkał między innymi w Warszawie i Wiedniu. Wspierał też swojego brata Augusta przy tworzeniu pierwszego teatru narodowego. Po objęciu Księstwa Bielskiego rozwijał działalność kulturalną również w innych dziedzinach, między innymi organizując orkiestrę dworską we Włoszakowicach.

Pierwszy teatr przy zamku przetrwał do pożaru miasta w 1808 roku. Budynek spłonął całkowicie. Następny obiekt teatralny powstał po 1812 roku z inicjatywy Jana Nepomucena Sułkowskiego, V księcia bielskiego. Został wzniesiony przy przedłużeniu Kaplicy Zamkowej, a jego obrys do dziś zaznaczono w nawierzchni zewnętrznego dziedzińca Zamku.

Także ten budynek nie przetrwał długo – ogień zniszczył go podczas wielkiego pożaru miasta w 1836 roku. Później działalność teatralną przeniesiono do zamkowego ogrodu, gdzie w miejscu szkoły jazdy powstała tak zwana Arena. Informacje o repertuarze drukowano w „Bielitzer Telegraph”, pierwszej gazecie miejskiej wydawanej na bielskim zamku. Bilety można było kupić na zamku.

Powiązany artykuł

Premiera spektaklu „Kolacja na cztery ręce”

Rocznicę pierwszej sceny przypomni przedstawienie w zamku

Uroczystości upamiętniające 240. rocznicę powstania teatru książąt Sułkowskich odbędą się 24 października. W miejscu, gdzie stał pierwszy budynek teatralny obok zamkowej wieży, o godz. 18.00 zostanie odsłonięta tablica pamiątkowa.

Godzinę później w Salonie Muzycznym Zamku Sułkowskich rozpocznie się spektakl „Kolacja na cztery ręce” przygotowany przez Teatr Polski i Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej. Wybór zamkowej przestrzeni pozwoli połączyć współczesne przedstawienie z historią miejsca, w którym ponad dwa stulecia temu działała pierwsza scena teatralna Bielska.

na podstawie: Urząd Miejski w Bielsku-Białej.