Bach i Händel przy jednym stole. Teatr Polski przenosi premierę do zamku

Ciężkie drzwi zamykają się z hukiem, po dębowej podłodze przechodzą aktorzy w haftowanych strojach, a przy stole czeka kolacja. W Salonie Muzycznym Zamku Sułkowskich spotkają się Georg Friedrich Händel, Johann Sebastian Bach i ich muzyk Johann Christoph Schmidt. Teatr Polski w Bielsku-Białej przygotował tam „Kolację na cztery ręce” – przedstawienie, w którym widz siedzi bardzo blisko aktorów, instrumentów i teatralnych emocji.

• Dawna książęca jadalnia stała się sceną dla trzech muzyków
• Haftowane kostiumy i dwa instrumenty budują XVIII-wieczny świat
• Rozmowa Bacha i Händla dotyczy także pieniędzy oraz uznania

Dawna książęca jadalnia stała się sceną dla trzech muzyków

Premiera odbędzie się 24 października o godz. 19.00 w Salonie Muzycznym Zamku Sułkowskich. Wcześniej, o godz. 18.00, zaplanowano odsłonięcie tablicy upamiętniającej 240. rocznicę powstania teatru książąt Sułkowskich w Bielsku. Tablica zostanie umieszczona w miejscu, gdzie obok zamkowej wieży stał budynek pierwszej sceny teatralnej w mieście.

Pomysł na spektakl wiąże się z badaniami Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej. Grzegorz Madej ustalił, że działający niegdyś przy zamku browar został przed 240 laty przebudowany na teatr. Jubileusz stał się więc okazją do współpracy muzeum z Teatrem Polskim.

Dyrektorka Muzeum Historycznego Iwona Purzycka zabiegała o to, by przedstawienie odbyło się w autentycznym wnętrzu dawnej książęcej jadalni.

„Uparłam się trochę na to, żeby scenografia była naturalna, żebyśmy zagrali to w Salonie Muzycznym, który kiedyś był jadalnią książąt, więc na kolację to idealne miejsce” – powiedziała Iwona Purzycka, dyrektorka Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej.

Teatr Polski od kilku lat sięga po przestrzenie poza własnym gmachem. Tym razem muzealna sala nie jest tylko tłem. Widzowie zobaczą oryginalne drzwi, zabytkową podłogę i wyposażenie wnętrza, a aktorzy wystąpią niemal na wyciągnięcie ręki. Takie warunki wymagały jednak dostosowania scenicznego światła. Reflektory nie mogą być kierowane na dawne obrazy ani meble, dlatego oświetlenie skupiono przede wszystkim na stole, przy którym rozgrywa się kolacja.

Więcej lokalnych informacji z Bielska-Białej jest na bielskonews.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na bielskonews.pl/wydarzenie.

Haftowane kostiumy i dwa instrumenty budują XVIII-wieczny świat

Za kostiumy odpowiada Tomasz Ossoliński. Kolorowe, ręcznie haftowane stroje z aksamitu mają wyglądać jak ubiór z epoki, ale nie ograniczać aktorów podczas gry. Sławomir Miska, odtwórca roli Bacha, zwracał uwagę, że kostium okazał się wygodniejszy, niż można było się spodziewać.

„Ten kostium w żadnej mierze nie krępuje, a wręcz dodaje znaczenia do tego, co gdzieś tam sobie zbudowaliśmy” – mówił Sławomir Miska.

Bliskość publiczności sprawia, że nie da się ukryć ani szczegółów stroju, ani tego, co trafia na stół. Tomasz Lorek, grający Händla, podkreślał, że aktorzy są oddaleni od widzów czasem o pół metra. Dzięki temu reakcje i emocje bohaterów pozostają bardzo bezpośrednie.

Muzyka będzie wykonywana na żywo przez Jacka Obstarczyka, który wciela się także w Johanna Christopha Schmidta. W spektaklu wykorzystane zostaną dwa instrumenty – współczesny i historyczny. Aktorzy również mają wykonywać muzykę, co dodatkowo zaciera granicę między koncertem a przedstawieniem.

„Niesamowite jest to, że znajdujemy się w przestrzeni, w której mamy dwa wspaniałe instrumenty – jeden współczesny, drugi historyczny – i możemy z obu tych instrumentów korzystać” – powiedział Jacek Obstarczyk.

Twórcy dopracowali również detale zastawy. Podczas jednego z pokazów uznano, że współczesne sztućce odbijają zbyt zimne, metaliczne światło. Zastąpiono je XIX-wieczną kopią sztućców z XVIII wieku. W muzealnym wnętrzu nawet taki element wpływa na odbiór całej sceny, dlatego publiczność będzie oglądać przedstawienie z bliska, ale też z bliska przyjrzy się jego rekwizytom.

Rozmowa Bacha i Händla dotyczy także pieniędzy oraz uznania

„Kolacja na cztery ręce” Paula Barza przedstawia spotkanie dwóch wybitnych kompozytorów. Bach i Händel rozmawiają o sztuce, sławie, zawodowych ambicjach i cenie, jaką artysta płaci za własną drogę. Wśród tematów pojawia się także pytanie, czy z twórczości można się utrzymać.

Tekst powstał jako opowieść o spotkaniu w Lipsku, ale bielska realizacja wykorzystuje żartobliwą hipotezę Grzegorza Madeja, według której do rozmowy kompozytorów mogło dojść na zamku w Bielsku. Historyk zaznacza, że ta wersja nie ma potwierdzenia w dotychczasowej literaturze. W przedstawieniu staje się jednak pretekstem do przeniesienia akcji do autentycznych wnętrz Zamku Sułkowskich.

Reżyser Mariusz Malec widzi w sztuce nie tylko spór dwóch wielkich osobowości. Jego zdaniem bohaterowie, konfrontując się ze sobą, przyglądają się również własnym ambicjom, rozczarowaniom i zawodowym wyborom. Pytania o sens pracy oraz o możliwość utrzymania się z pasji pozostają aktualne także poza światem muzyki.

Przedstawienie potrwa około 90 minut. W bielskiej obsadzie znaleźli się:

• Georg Friedrich Händel – Tomasz Lorek,
• Johann Sebastian Bach – Sławomir Miska,
• Johann Christoph Schmidt – Jacek Obstarczyk.

Za realizację odpowiadają:

• autor sztuki – Paul Barz,
• przekład – Jacek St. Buras,
• reżyseria – Mariusz Malec,
• kostiumy – Tomasz Ossoliński,
• improwizacje muzyczne na tematach utworów Bacha i Händla – Jacek Obstarczyk.

„Kolacja na cztery ręce” była już wystawiana w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej w 2003 roku. Obecną inscenizację wyróżnia przede wszystkim miejsce akcji i bezpośredni kontakt z publicznością. Po zakończeniu cyklu spektakli kostiumy mają trafić na muzealną ekspozycję w zamku.

na podstawie: Urząd Miejski w Bielsku-Białej.