Wspólny śpiew pomaga wracać do równowagi. Chór bez selekcji

Najpierw spokojny oddech, potem rytm, dykcja i pierwsze dźwięki. W Bielskim Centrum Psychiatrii Olszówka oraz w Warsztatach Terapii Zajęciowej Felicitas w Czechowicach-Dziedzicach osoby po kryzysach psychicznych spotykały się, by śpiewać razem. Dla części uczestników była to pierwsza regularna aktywność kulturalna od dłuższego czasu. Z czasem do chóru dołączały także osoby, które początkowo tylko słuchały.

• Od ćwiczeń oddechowych do wspólnego brzmienia
• Uczestnicy zabierali piosenki do domu
• Kultura połączyła środowisko artystyczne z osobami w zdrowieniu

Od ćwiczeń oddechowych do wspólnego brzmienia

Cotygodniowe spotkania odbywały się w ramach projektu „Śpiewanie dla zdrowia”, zrealizowanego przez Fundację PASMO – Instytut Odporności Społecznej. Zajęcia prowadziła Katarzyna Matuszek – dyrygentka, animatorka kultury i założycielka chóru społecznego Waldorfissimo.

Każde spotkanie miało podobny, przewidywalny przebieg. Uczestnicy zaczynali od łagodnych ćwiczeń oddechowych i głosowych, a następnie pracowali nad rytmem oraz dykcją. Później przychodził czas na naukę repertuaru i szukanie wspólnego brzmienia.

Do udziału nie były potrzebne wcześniejsze doświadczenia muzyczne ani szczególne umiejętności wokalne. Projekt kierowano do osób, które mierzą się z samotnością, obniżoną pewnością siebie albo mają ograniczony dostęp do zajęć kulturalnych. Każdy mógł włączyć się w śpiew na własnym poziomie i w odpowiadającym mu tempie.

Uczestnicy zabierali piosenki do domu

Terapeuci zwracali uwagę, że zajęcia nie dzieliły uczestników na lepszych i słabszych. Nie było przesłuchań ani selekcji. Znaczenie miała sama obecność, radość ze śpiewania i możliwość działania razem, także wtedy, gdy nie wszyscy porozumiewali się słowami.

Pierwsze zmiany zauważano już po kilku spotkaniach. Uczestnicy mieli więcej energii, chętniej angażowali się w działania grupowe i zyskiwali poczucie przynależności. Osoby, które początkowo pozostawały z boku, zaczynały śpiewać razem z innymi.

Kontakt z muzyką nie kończył się po wyjściu z zajęć. Część uczestników zabierała teksty piosenek do domu, a jeden z nich samodzielnie przygotował własny śpiewnik. Po wycieczce do Słowenii część grupy przyszła na próbę już następnego dnia, mimo że po późnym powrocie przysługiwał jej wolny dzień.

Terapeuci oceniali, że wspólne śpiewanie może wspierać zdrowienie w sposób naturalny i nienarzucający się. Uczestnicy sami decydowali, czy przyjdą oraz jak intensywnie będą brać udział w zajęciach. Melodie i teksty pomagały niektórym rozpoznawać oraz nazywać emocje, a regularne spotkania sprzyjały integracji i ograniczaniu wykluczenia społecznego.

Kultura połączyła środowisko artystyczne z osobami w zdrowieniu

Organizatorka projektu Edyta Ruta z Fundacji PASMO podkreślała, że wspólne muzykowanie pokazuje szerszą rolę działań kulturalnych.

Dzięki takim działaniom widzimy, jak kultura może wspierać codzienny dobrostan, budowanie relacji i odzyskiwanie sprawczości. Dzięki zaangażowaniu członków chóru Waldorfissimo powstaje symboliczny most między środowiskiem artystycznym miasta a osobami w procesie zdrowienia.

Projekt dofinansowano z budżetu Bielska-Białej – Polskiej Stolicy Kultury 2026. Zajęcia w dwóch placówkach połączyły aktywność artystyczną z codziennym wsparciem osób wracających do równowagi po kryzysach psychicznych. Czechowice-Dziedzice znalazły się w projekcie obok Bielska-Białej, dzięki czemu wspólne próby objęły uczestników z obu miejsc.

na podstawie: Urząd Miejski w Bielsku-Białej.