Bielsko-Biała w finale Zielonej Stolicy Europy. Ma mocne argumenty

W Ekosyntezie padł wynik, który w Bielsku-Białej wybrzmiał bardzo głośno. Miasto weszło do ścisłego finału konkursu European Green Capital Award 2028 i jako jedyne w Polsce przebiło się do tego etapu. Podczas konferencji urzędnicy pokazali nie tylko sam awans, lecz także dane, które go uzasadniają. Do października zostało niewiele czasu, a stawką jest tytuł i 600 tysięcy euro.

• Bielsko-Biała w gronie finalistów i z szansą, jakiej Polska jeszcze nie miała
• Co w danych zrobiło największe wrażenie na ekspertach
• Październikowy finał rozstrzygnie wszystko

Bielsko-Biała w gronie finalistów i z szansą, jakiej Polska jeszcze nie miała

Konkurs o tytuł Zielonej Stolicy Europy organizuje Komisja Europejska od 2008 roku, a zwycięzcę tegorocznej edycji poznamy podczas uroczystości w portugalskim Guimarães, obecnym posiadaczu tytułu. Wcześniej wyróżnienie trafiało m.in. do Sztokholmu, a w przyszłym roku przejmie je niemieckie Heilbronn. Bielsko-Biała znalazła się w finale jako miasto, które przekonało siedmioosobowy panel ekspertów twardymi danymi, a nie deklaracjami.

Dariusz Gajny, miejski ogrodnik i inicjator projektu, przypomniał, że finał sam w sobie jest już wejściem do europejskiej sieci zielonych miast. Zwrócił też uwagę, że przez lata o ten etap bezskutecznie zabiegało wiele polskich ośrodków, w tym Warszawa, Łódź, Toruń, Bydgoszcz, Wrocław, Gdańsk, Poznań, Katowice i Rzeszów. W tym kontekście finał dla Bielska-Białej nie jest przypadkiem, lecz mocnym sygnałem, że miasto znalazło się w grupie rzeczywiście liczących się kandydatów.

„Jesteśmy jedynym w tym rozdaniu miastem z Polski, które się zakwalifikowało” – mówił prezydent Jarosław Klimaszewski.

Co w danych zrobiło największe wrażenie na ekspertach

Ocena obejmowała siedem obszarów, które Komisja Europejska analizuje w takich konkursach bardzo szczegółowo:

• jakość wody pitnej oraz system kanalizacji i oczyszczalni ścieków,
• jakość powietrza i jej poprawę w kolejnych latach,
• hałas,
• zieleń miejska, lasy, parki, bioróżnorodność i stan gleb,
• gospodarkę odpadami oraz obieg zamknięty,
• efektywność energetyczną i rozwój alternatywnych źródeł energii,
• odporność na zjawiska ekstremalne, w tym retencję i ochronę przed skutkami upałów.

Właśnie w tych punktach Bielsko-Biała zebrała najmocniejsze oceny. Najbardziej wybrzmiewa gospodarka odpadami – przez ostatnią dekadę system zmieniał się razem z unijnymi wymaganiami, a selektywna zbiórka stała się podstawą całego modelu. W 2025 roku tylko 13 proc. odpadów trafiło do składowania, co oznacza, że miasto zbliża się do progu 10 proc. wyznaczonego na 2035 rok. To ważny sygnał nie tylko dla komisji, lecz także dla mieszkańców, bo pokazuje, że rozbudowany system segregacji daje realny efekt.

Do tego dochodzi infrastruktura. W mieście działają trzy punkty selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, więc na jeden przypada około 50 tys. mieszkańców. Mieszkańcy mogą też korzystać z czerwonych pojemników na elektroodpady, pojemników na oleje jadalne, mobilnych zbiórek elektrośmieci, odpadów tekstylnych i odzieży oraz z możliwości oddawania leków w aptekach. Wzrosła również skala kompostowania bioodpadów u źródła – liczba nieruchomości, na których prowadzi się kompostowanie, zwiększyła się o 47 proc. rok do roku.

Równolegle miasto mocno pracowało nad powietrzem. Od 2007 roku zlikwidowano ponad 9 tys. kotłów na paliwo stałe, a 7 tys. zniknęło już w obecnej kadencji. W ocenie urzędu i ekspertów znaczenie miały też termomodernizacje budynków publicznych i komunalnych. Na terenie miasta działa sieć niemal 40 czujników jakości powietrza – 29 ekosłupków i 10 instalacji na budynkach – które na bieżąco pokazują sytuację w różnych częściach Bielska-Białej.

Wśród elementów, które szczególnie zwróciły uwagę komisji, znalazły się także:

• program wymiany kopciuchów,
• kampania mikroretencji „Bielsko-Biała łapie deszcz”,
• wyprowadzanie tranzytu poza centrum dzięki budowie S1 i S52 oraz modernizacjom jezdni,
• zbiorniki retencyjne, w tym rozwiązania pod Placem Wojska Polskiego,
• nowoczesne autobusy komunikacji publicznej – klimatyzowane, euro 6, elektryczne,
• karty ochrony drzew,
• rozbudowa sieci kanalizacyjnej,
• ograniczanie wycieków z sieci wodociągowej,
• rozwój instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii,
• wzmacnianie zasobów lasów miejskich.

Nie bez znaczenia jest też skala programu „Bielsko-Biała łapie deszcz”. W prywatnych posesjach mieszkańców są już niemal trzy tysiące zbiorników na deszczówkę. To rozwiązanie ma znaczenie nie tylko przy ulewach, ale także w czasie suchych okresów, kiedy każda dodatkowa retencja staje się po prostu użyteczna.

Październikowy finał rozstrzygnie wszystko

Finaliści mają czas do 10 września na przygotowanie programu roku tytularnego oraz strategii promocji i informowania. Na początku października spotkają się z komitetem organizacyjnym podczas finałowego przesłuchania, a po prezentacjach zapadnie decyzja o przyznaniu tytułu. Zwycięzca będzie tylko jeden, ale każdy z finalistów dostanie też szczegółową analizę mocnych stron i obszarów do dalszej pracy.

Jarosław Klimaszewski podkreślał, że najważniejsza jest nie sama nagroda finansowa, lecz zewnętrzna ocena miasta w oparciu o porównywalne dane.

„Nie chodzi nam o pieniądze, nie chodzi o tytuły, ale o realną, obiektywną, zewnętrzną ocenę” – powiedział prezydent Bielska-Białej.

Dla miasta to już teraz duży sygnał, że lata inwestycji w odpady, powietrze, retencję, transport i energię zostały zauważone poza granicami kraju. Jesienią okaże się, czy ten dorobek wystarczy, by Bielsko-Biała sięgnęła po tytuł Zielonej Stolicy Europy 2028.

na podstawie: Urząd Miejski w Bielsku-Białej.