Słońce nie wybacza błędów. Na skórze zostawia ślad na lata

W Bielsku-Białej przypomniano, że lato potrafi być zdradliwe nawet wtedy, gdy nie ma upału ani błękitnego nieba bez jednej chmury. Promieniowania UVA i UVB nie widać, ale ich skutki potrafią wracać długo po tym, jak zniknie zaczerwienienie. Dlatego ostrożność nie kończy się na plaży – ważna jest także w górach, na spacerze i na placu zabaw. Skóra pamięta więcej, niż wydaje się w pierwszej chwili.

• Niewidzialne promienie działają także pod chmurami
• Nie wszyscy są tak samo odporni na słońce
• Proste nawyki robią większą różnicę niż jednorazowa ostrożność

Niewidzialne promienie działają także pod chmurami

Słońce bywa sprzymierzeńcem, ale tylko wtedy, gdy korzysta się z niego z umiarem. Krótka ekspozycja wspiera syntezę witaminy D3 i poprawia samopoczucie, lecz zbyt długie przebywanie na słońcu podnosi ryzyko uszkodzeń skóry. W komunikacie przypomniano, że promieniowanie jest najsilniejsze w środku dnia, a chmury nie stanowią pełnej tarczy – przepuszczają znaczną część promieni.

Niebezpieczne jest też złudne poczucie bezpieczeństwa nad wodą i w górach. Piasek, śnieg i tafla wody odbijają światło, przez co organizm dostaje dawkę promieniowania z kilku stron naraz. Co ważne, woda nie chroni skóry, bo promienie docierają pod jej powierzchnię. To dlatego oparzenie słoneczne można dostać nie tylko na wakacjach, ale również podczas zwykłego, letniego wypadu poza dom.

Różne pasma promieniowania atakują skórę na odmiennych poziomach. UVB powoduje przede wszystkim oparzenia w naskórku, a UVA sięga głębiej i uszkadza DNA komórek. Właśnie z takich mikrouszkodzeń biorą się później zmiany, które mogą przerodzić się w nowotwory skóry.

Nie wszyscy są tak samo odporni na słońce

Uwaga na słońce powinna być szczególna u osób, których skóra ma mniej naturalnej ochrony. Dotyczy to przede wszystkim dzieci, ale też osób z jasną karnacją, licznymi piegami lub znamionami, blond lub rudymi włosami. W ich przypadku ryzyko poparzenia i późniejszych następstw rośnie szybciej niż u osób o ciemniejszej karnacji.

Na liście są również pacjenci po przeszczepach narządów, osoby po zabiegach z zakresu medycyny estetycznej oraz ci, którzy przyjmują leki światłouczulające. To ważne, bo w tych sytuacjach skóra reaguje mocniej, a czasem także mniej przewidywalnie. Jeden dzień bez ochrony może nie dać od razu objawów, ale zostawić ślad na długo.

Warto pamiętać, że nowotwory złośliwe skóry należą do najczęściej rozpoznawanych chorób onkologicznych. Najczęściej diagnozowane są: – rak podstawnokomórkowy, – rak płaskonabłonkowy, – czerniak.

Ich rozwój mocno wiąże się z ekspozycją na słońce, dlatego regularna ochrona ma znaczenie nie tylko w czasie urlopu, ale przez cały sezon.

Proste nawyki robią większą różnicę niż jednorazowa ostrożność

Najwięcej daje codzienna dyscyplina. Najlepiej ograniczać długie przebywanie na słońcu, zwłaszcza między 10 a 15, kiedy promieniowanie jest najmocniejsze. Jeśli to możliwe, warto szukać cienia, bo nawet chwilowa przerwa zmniejsza łączną dawkę UV.

Przy wyjściu z domu pomagają bardzo konkretne rzeczy: – odzież o gęstym splocie, najlepiej jasna, – nakrycie głowy i osłona karku, – okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV, – krem z wysokim filtrem na odkryte części ciała, najlepiej SPF 30 lub wyższy.

Preparaty ochronne najlepiej nakładać 15–20 minut przed wyjściem. W ciągu dnia trzeba je ponawiać co 2–3 godziny, a także po kąpieli w morzu, jeziorze czy basenie. Taka rutyna ma znaczenie przez cały rok, nie tylko latem.

Osobny, wyraźny sygnał dotyczy solariów. Korzystanie z nich zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka nawet dwukrotnie. To jeden z tych wyborów, których skutki mogą pojawić się dużo później, już poza sezonem i poza wakacyjnym nastrojem.

Ważna jest także samokontrola znamion i pieprzyków. Warto je obserwować, a nawet fotografować i porównywać po miesiącu czy dwóch. Do lekarza powinno się zgłosić zwłaszcza wtedy, gdy zmiana zaczyna się przeobrażać albo pojawia się nowa i wygląda inaczej niż pozostałe.

Na uwagę zasługują cechy opisywane skrótem ABCDE: – A – asymetria, – B – nierówne lub poszarpane brzegi, – C – niejednolity kolor, – D – rozmiar powyżej 6 mm, – E – ewolucja, czyli postępujące zmiany.

Każde znamię barwnikowe lub pozbawione barwnika, także na błonach śluzowych, w okolicy oka czy pod paznokciem, które się zmienia, wymaga konsultacji z dermatologiem lub chirurgiem onkologiem. Specjalista może ocenić je dermoskopem – szybko, bezboleśnie i bez naruszania skóry. W sprawach czerniaka czas bywa najcenniejszy, bo wczesne wychwycenie zmiany daje szansę na znacznie spokojniejsze leczenie.

na podstawie: Urząd Miejski w Bielsku-Białej.