Żywieccy gajdziorze wracają do głosu - Fundacja Górom budzi dawny rytm

Na Żywiecczyźnie szykuje się projekt, który nie zamknie tradycji w szklanej gablocie, tylko wyciągnie ją z archiwów prosto do ludzi. Fundacja Górom rusza z „Żywieckimi Gajdziorzami” i przez najbliższe dwa lata będzie szukać śladów dawnych muzykantów, ich repertuaru i opowieści zapisanych w rodzinnych wspomnieniach.

• Żywieccy Gajdziorze mają znów zabrzmieć jak żywa część regionu
• Nauka gry, warsztaty i potańcówki mają wciągnąć młodszych
• Finał 2027 roku ma zebrać wszystko w koncert, wystawę i album

Żywieccy Gajdziorze mają znów zabrzmieć jak żywa część regionu

Projekt zaplanowano na 2026-2027 i ma on kilka warstw, które dobrze składają się w jeden obraz: badania terenowe, dokumentację, edukację i popularyzację tradycji gajdziorzy na Żywiecczyźnie. Chodzi o przypomnienie grania na gajdach, ale też o pokazanie, że to nie jest wyłącznie temat dla etnografów. To kawał lokalnej tożsamości, który wciąż może działać na wyobraźnię mieszkańców.

W centrum znajdą się dawne kapele gajdy-skrzypce, ich repertuar i historie muzykantów. Zebrane materiały nie trafią do szuflady - mają stać się bazą do dalszych działań, od edukacji po wystawy i popularyzację. To właśnie tu projekt zyskuje swój sens: nie tyle opisuje przeszłość, ile próbuje ją znów uruchomić 🎻

Nauka gry, warsztaty i potańcówki mają wciągnąć młodszych

Fundacja stawia też na praktykę. W planie są lekcje gry na gajdach i skrzypcach, warsztaty budowy instrumentów oraz wsparcie dla nowych kapel gajdy-skrzypce. Do tego dochodzą potańcówki - dobrze znane Potańcówki przy Dudach będą kontynuowane, a obok nich pojawią się Potańcówki przy Gajdach. Taki ruch może brzmieć jak detal, ale dla tradycji to często właśnie scena decyduje o tym, czy zostaje żywa, czy tylko opisana 🪗

Ważnym elementem będą także szkolne potańcówki tradycyjne. Dzieci i młodzież mają przy nich poznawać góralskie tańce w naturalnym otoczeniu muzyki, która nie jest muzealnym eksponatem, tylko rytmem do wspólnego grania i tańczenia.

Finał 2027 roku ma zebrać wszystko w koncert, wystawę i album

Zwieńczeniem projektu w 2027 mają być koncerty, wystawy i konferencja naukowa poświęcona tradycjom gajdoskim oraz dudziarskim. Do tego dojdzie album edukacyjny o żywieckich gajdziorzach, który połączy wyniki badań z opowieścią o historii i współczesnych działaniach wokół tej tradycji.

Fundacja Górom zachęca też mieszkańców Żywiecczyzny do włączenia się w projekt. Jeśli w domowych archiwach są fotografie, nagrania, dokumenty albo wspomnienia związane z gajdziorzami i grą na gajdach, warto je udostępnić. Szczególnie cenne mogą być informacje o muzykantach, kapelach i lokalnych zwyczajach muzycznych - to właśnie takie drobne ślady często pozwalają odtworzyć najpełniejszy obraz regionu.

na podstawie: ROK Bielsko-Biała.