Szybowce wracają do rozmowy o dziedzictwie, które znika z pamięci

W sali fundacji przy jednym stole spotkali się ludzie z bardzo różnych środowisk – nauki, przemysłu i sztuki. W centrum rozmowy nie stanęła jednak nowa inwestycja, lecz pamięć o szybowcach, które przez lata budowały rozpoznawalność Bielska–Białej. To właśnie z nich wyrastała część lotniczego zaplecza regionu, choć dziś ten rozdział historii coraz częściej wymaga przypomnienia. Spotkanie miało odpowiedzieć na pytanie, jak ocalić dziedzictwo, które łatwo znika z codziennej rozmowy.
- W siedzibie fundacji zaczęto od rzeczy, które łatwo tracą miejsce w pamięci
- Kultura dziedziczenia stała się osią rozmowy o przemysłowym dorobku
- Przy jednym stole usiedli ludzie, którzy znają ten temat z różnych stron
W siedzibie fundacji zaczęto od rzeczy, które łatwo tracą miejsce w pamięci
15 kwietnia w Fundacji Ludzie–Innowacje–Design rozmawiano nie tylko o szybowcach jako konstrukcjach, ale przede wszystkim o tym, co po nich zostało: dokumentach, artefaktach, opowieściach i ludziach, którzy przez lata budowali lotniczą tożsamość miasta. Inicjatorzy spotkania pod hasłem „90 lat projektowania i budowania szybowców w Bielsku–Białej” chcieli ustalić, jak tę historię nie tylko zachować, ale też pokazać szerzej niż dotąd.
Jacek Graś przypominał, że Projekt Arting działa od lat i już wcześniej próbował chronić ważne dla miasta ikony wzornictwa – od szybowców, przez samochody, po meble i bielską wełnę. Tym razem centrum uwagi przesunęło się na lotnictwo, bo właśnie ten wątek, jak zaznaczał, najszybciej ucieka z pamięci.
„Pamięć o niej szybko ucieka” – mówił Jacek Graś.
Jak wyjaśniał, fundacja chciałaby przystosować swoją siedzibę do roli społecznego muzeum, w którym można byłoby gromadzić materiały dotyczące lotnictwa. To ważne, bo już dziś znajduje się tam pokaźna kolekcja związana z przemysłem szybowcowym. Bez uporządkowanej opowieści takie zbiory łatwo zamieniają się w ciekawostki dla wtajemniczonych, zamiast tworzyć czytelny obraz miejsca, z którego Bielsko–Biała była kiedyś znana na świecie.
Więcej aktualności z Bielska-Białej znajdziesz na stronie głównej bielskonews.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na bielskonews.pl/wydarzenie.
Kultura dziedziczenia stała się osią rozmowy o przemysłowym dorobku
Spotkanie wpisano w wieloletni program Projekt Arting wzornictwo dziedzictwo, będący częścią programu Polskiej Stolicy Kultury 2026. Graś odwołał się przy tym do myśli Tomasza Manna, przywoływanej wcześniej przez prof. Ewę Chojecką w kontekście starań Bielska–Białej o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029.
„Kultura to umiejętność dziedziczenia” – przypomniano podczas rozmowy.
To zdanie dobrze oddawało sens całego przedsięwzięcia. Nie chodziło wyłącznie o sentyment do dawnych konstrukcji, ale o coś bardziej konkretnego – o przekazanie dalej wiedzy o mieście, które przez lata rozwijało się także dzięki przemysłowi lotniczemu. Dzisiaj liczba produkowanych na świecie szybowców jest znacznie mniejsza niż kiedyś, a ich miejsce częściowo zajęły inne formy latania. Zmienił się rynek, zmieniły się potrzeby, ale nie zniknęło znaczenie tego, co bielskie zakłady stworzyły przez dekady.
„Zakłady produkujące szybowce były kuźnią talentów” – podkreślał Zbigniew Michniowski.
Były prezydent Bielska–Białej zwracał uwagę, że właśnie tam kształcili się fachowcy, którzy później współtworzyli przemysł lotniczy w regionie. W jego wypowiedzi wybrzmiewała też prosta myśl: jeśli miasto ma mówić o sobie uczciwie, powinno pamiętać nie tylko o najbardziej rozpoznawalnych symbolach, lecz także o tych, które budowały jego techniczną klasę.
Przy jednym stole usiedli ludzie, którzy znają ten temat z różnych stron
W rozmowie wzięli udział przedstawiciele uczelni, przemysłu, instytucji kultury i środowiska lotniczego. Obecni byli m.in. rektor Uniwersytetu Bielsko–Bialskiego Jacek Nowakowski, inżynier Tomasz Gancarczyk i historyk Maciej Bujakowski z UBB, konstruktor Edward Margański, wiceprezes Śląskiego Klastra Lotniczego Jarosław Bulanda, Anna Zgierska z Wydziału Kultury i Promocji Urzędu Miejskiego, Mateusz Bielesz ze Starej Fabryki w Muzeum Historycznym w Bielsku–Białej, Tomasz Kawa oraz dyrektor Zespołu Szkół Technicznych i Handlowych Andrzej Stokłosa.
Taki skład nie był przypadkowy. Obok historii pojawiły się tu edukacja, projektowanie, przemysł i pamięć muzealna – cztery perspektywy, bez których trudno mówić o przyszłości szybowcowego dziedzictwa. Dyskusja pozwoliła zebrać różne spojrzenia, od naukowego po gospodarczy, i pokazała, że temat nie zamyka się w archiwum, ale zahacza o to, jak miasto opowiada o własnych korzeniach.
Ireneusz Żołnierczyk, były szybownik, konstruktor i lotniczy bibliofil, przypomniał z kolei o zbliżających się rocznicach: 90-leciu otwarcia lotniska w Aleksandrowicach oraz 80-leciu projektowania szybowców w Bielsku–Białej.
„Chodzi o to, żeby Bielsko–Biała była postrzegana nie tylko jako kraina Bolka i Lolka i Małego Fiata” – mówił.
To właśnie w tym punkcie spotkały się emocje pasjonatów, wiedza specjalistów i potrzeba instytucjonalnego wsparcia. Jeśli z tych rozmów wyrośnie stałe miejsce pamięci, archiwum albo muzealna narracja, lotnicza historia miasta przestanie być jedynie rozproszonym wspomnieniem. Zyska formę, adres i szansę, by trafić także do tych, którzy dotąd mijali ją obojętnie.
na podstawie: Urząd Miejski w Bielsku-Białej.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Po aktualizacji aplikacji WyBBieram trzeba wpisać adres od nowa

Ponad 500 odblasków zebrali uczniowie szkoły w Bielsku-Białej

Tablice ITS działają już na 68 przystankach w Bielsku-Białej

W Bielsku-Białej trwa 17. edycja konkursu. Poprzednia zgromadziła blisko 15 tys. osób

Dąb Bartek jest najstarszym pomnikiem przyrody w Czechowicach-Dziedzicach

Fałszywe alerty od firm hostingowych. CERT Polska ostrzega przed zagrożeniem

Kierowca taksówki rozpoznał pułapkę. Senior z Kóz nie stracił 50 tys. zł

Zgłoszenie o intruzie zakończyło się odkryciem 11 sztuk broni w Grodźcu

Jazda bez wymaganych świateł może kosztować 200 zł. Policja przypomina o zasadach

Nie liczy się wiek ani rozmiar. Zgłoś bielskie drzewo do konkursu

W Bielsku-Białej pokazano, jak wspierać nastolatka w kryzysie. Pomaga zasada 4 × Z

W Książnicy Beskidzkiej książka „PRZEŁOM” otworzy rozmowę o trudnych doświadczeniach

Od uzależnień po bezpieczeństwo dzieci. Pięć spotkań w Czechowicach-Dziedzicach

Zabrzeżanki świętowały 15-lecie. Przypomniały muzykę dawnej kapeli
Przydatne dane teleadresowe
- Bielskie Pogotowie Ratunkowe - kontakt, godziny, informacje
- Parafia Nawiedzenia NMP w Bielsku-Białej - msze, kancelaria, sakramenty
- Bielski Szkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. Romana Liszki - kontakt, zajęcia i zapisy
- Książnica Beskidzka - Filia Osiedle Karpackie w Bielsku-Białej
- Państwowa Inspekcja Pracy w Bielsku-Białej - kontakt, godziny i zasięg działania
- Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej - kontakt, godziny, informacje
