Nowy program opieki nad zabytkami powiatu bielskiego - priorytety i pilne interwencje

W sali obrad powiatu pojawiła się mapa miejsc wymagających natychmiastowej opieki - od dworu w Starej Wsi po kamienny krzyż przydrożny w Janowicach. W Bielsko‑Białej przyjęto dokument, który ma uporządkować działania konserwatorskie, wsparcie właścicieli i promocję lokalnego dziedzictwa. W tle sesji—wspomnienie zmarłej radnej i sygnał, że zabytki mają stać się częścią strategii turystycznej regionu.

• Co zawiera Program Opieki nad Zabytkami i jakie stawia kierunki
• Najbardziej zagrożone obiekty - konkretne miejsca i potrzeby interwencji
• Gdzie mają trafić środki i jak będą wspierani właściciele - głosy urzędu z Bielsku‑Białej

Co zawiera Program Opieki nad Zabytkami i jakie stawia kierunki

Powiat opracował kompleksowy dokument - Program Opieki nad Zabytkami na lata 2025–2028 - który ma uporządkować pracę samorządu i partnerów przy ochronie dziedzictwa. Program ma trzy filary: ochronę materialnych zabytków, opiekę nad dziedzictwem niematerialnym oraz działania promocyjne łączące zabytki z ofertą turystyczną regionu. Dokument uzyskał pozytywną opinię Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach – delegatura w Bielsku‑Białej, co formalnie otwiera drogę do wdrożenia zapisanych działań.

Najbardziej zagrożone obiekty - konkretne miejsca i potrzeby interwencji

W powiecie zidentyfikowano szereg obiektów wymagających pilnych prac konserwatorskich i remontowych. Wymieniane są między innymi:

• dwór w Starej Wsi,
• owczarnia w Kozach,
• zespół walcowni metali w Czechowicach‑Dziedzicach,
• figura świętego z 1906 r. w Szczyrku,
• kamienny krzyż przydrożny “Niklówka” w Janowicach.

Program wskazuje też na potrzebę większej inwentaryzacji i ochrony drewnianego budownictwa mieszkalnego oraz sakralnego, a także na konieczność zabezpieczenia obiektów techniki i przemysłu. W praktyce oznacza to zarówno opracowanie dokumentacji konserwatorskiej, jak i poszukiwanie źródeł finansowania na remonty.

Gdzie mają trafić środki i jak będą wspierani właściciele - głosy urzędu z Bielsku‑Białej

Wśród priorytetów zapisano działania ułatwiające dostęp do funduszy zewnętrznych oraz wsparcie właścicieli obiektów zabytkowych. Program kładzie nacisk na:

• zachowanie i promocję zabytkowego budownictwa drewnianego, w tym przygotowanie dedykowanego szlaku turystycznego,
• inwentaryzację drewnianych domów mieszkalnych,
• inicjowanie procedur wpisu do rejestru zabytków dla obiektów dotychczas nieuwzględnionych,
• pozyskiwanie środków na konserwacje oraz włączanie zabytków techniki do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego,
• wsparcie właścicieli oraz działania edukacyjne, warsztaty ginących zawodów i konkursy wiedzy o zabytkach,
• oznakowanie miejsc powiązanych z ważnymi wydarzeniami historycznymi regionu oraz przyznanie wyróżnienia Starosty Bielskiego dla szczególnie zaangażowanych osób i podmiotów.

W efekcie powiat chce połączyć opiekę konserwatorską z działaniami promocyjnymi, aby zabytki stały się atrakcyjnym elementem lokalnej oferty turystycznej i edukacyjnej.

W trakcie styczniowej sesji Rady Powiatu radni rozpoczęli obrady minutą ciszy dla śp. Janiny Janicy‑Piechoty, byłej radnej dwóch kadencji, co przypomniało o ludzkim wymiarze pracy na rzecz dziedzictwa.

Program wytycza ramy działań na najbliższe lata - pozostaje teraz pytanie o tempo wdrażania zapisów i konkretne decyzje finansowe. Mieszkańcy i właściciele zabytków powinni oczekiwać informacji o możliwościach dofinansowania i planach prac w swoich miejscowościach.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Bielsku-Białej.