Ogromny portret przy Młyńskiej przypomina o włókienniczej historii Bielska-Białej

Na ścianie przy ruchliwej ulicy Mieczysława Michałowicza pojawiła się twarz, obok której trudno przejść obojętnie. Wielkoformatowy mural przy ulicy Młyńskiej pokazuje Elżbietę Targosz-Wronę, ale jego znaczenie wykracza daleko poza historię jednej osoby. Niemiecki artysta Hendrik Beikirch wykorzystał jej wizerunek, by opowiedzieć o ludziach związanych z przemysłową przeszłością Bielska-Białej.

Portret powstał na elewacji budynku przy ulicy Młyńskiej 8a, należącej do terenu dawnej Fabryki Wełny Merilana. Monochromatyczne dzieło widać od strony ulicy Mieczysława Michałowicza, więc trafia zarówno do pieszych, jak i kierowców. Za realizację odpowiada Galeria Bielska BWA, która zorganizowała międzynarodowe rezydencje artystyczne w ramach Off-Road Akademii Street Artu.

• Twarz jednej osoby i historia tysięcy pracowników
• Mural stanął naprzeciw przemysłowej przemiany
• Współpraca artystyczna ponad granicami

Twarz jednej osoby i historia tysięcy pracowników

Do powstania portretu pozowała Elżbieta Targosz-Wrona, przez lata związana z bielskim środowiskiem akademickim. Pracowała jako wykładowczyni na Wydziale Włókienniczym bielskiej filii Politechniki Łódzkiej, późniejszej Akademii Techniczno-Humanistycznej, a obecnie Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego. Kształciła kolejne pokolenia inżynierów i specjalistów branży tekstylnej.

Targosz-Wrona pełniła także funkcję wiceprezeski Stowarzyszenia Włókienników Polskich Oddział Bielsko-Biała. Organizacja obchodzi w tym roku 80-lecie działalności. Jej symbol umieszczono na muralu, dzięki czemu portret zyskał dodatkowy kontekst – pokazuje nie tylko dorobek konkretnej osoby, lecz także ciągłość środowiska związanego z włókiennictwem.

Fotograficzny pierwowzór obrazu przygotował bielski fotograf Michał „Misiek” Baranowski. Hendrik Beikirch, znany z wielkoformatowych portretów prezentowanych między innymi w Nowym Jorku i Seulu, często wybiera bohaterów związanych z konkretnymi miejscami. W jego pracach pojedyncza twarz staje się punktem wyjścia do opowieści o większej grupie ludzi.

Mural stanął naprzeciw przemysłowej przemiany

Usytuowanie dzieła nie jest przypadkowe. Elewacja dawnej Merilany wychodzi w stronę terenu, na którym znajdowały się zakłady Befama, czyli Bielska Fabryka Maszyn Włókienniczych. Historyczne zabudowania zostały zburzone, a w ich miejscu powstało współczesne osiedle mieszkaniowe. Sama Merilana również zmieniła funkcję i została przekształcona w nowoczesne lofty.

Dzięki temu mural można odczytać jako punkt spotkania trzech porządków: przemysłowej przeszłości, obecnej zabudowy i pamięci osób związanych z pracą w zakładach oraz edukacją włókienniczą. Dla mieszkańców przechodzących ulicą Młyńską lokalizacja ułatwia zauważenie, jak szybko zmieniło się otoczenie dawnych fabryk i co pozostało po ich historii.

O założeniach projektu mówiła kuratorka Justyna Weronika Łabądź:

Sztuka w przestrzeni miejskiej ma prawdziwą siłę wtedy, gdy nie daje gotowych odpowiedzi, ale budzi naszą ciekawość.

Kuratorka podkreślała, że portret nie miał zastąpić pomnika ani tworzyć oficjalnego wizerunku jednej bohaterki. Chodziło raczej o wydobycie z przemysłowej przestrzeni opowieści o osobach, które przez dekady budowały włókienniczy charakter Bielska-Białej.

Współpraca artystyczna ponad granicami

Rezydencja Hendrika Beikircha jest częścią projektu „Wspólne Dziedzictwo: Polsko-niemiecka wymiana akademicka i artystyczna w ramach Akademii Street Artu”. Program służy współpracy polskich i niemieckich artystów oraz wymianie doświadczeń dotyczących sztuki obecnej w przestrzeni publicznej.

Projekt dofinansowała Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej. Mural przy Młyńskiej łączy więc międzynarodową współpracę artystyczną z bardzo konkretnym miejscem i biografią osoby związanej z bielskim włókiennictwem.>

na podstawie: Urząd Miejski w Bielsku-Białej.