Szkolny etap konkursu genealogicznego – młodzi mają szansę odkryć rodzinne historie

W Bielsko‑Białej i w całej Polsce rusza szkolna odsłona jubileuszowego projektu „Bez korzeni nie zakwitniesz”. W klasach 4–8 uczniowie otrzymują nie tylko zadanie, lecz także praktyczne narzędzie w postaci pierwszego kompleksowego wideoporadnika, który ma ułatwić poszukiwania i uporządkować pracę nad rodzinnym drzewem. W tle – większa liczba etapów, punktacja przy rekrutacji i finał zaplanowany w Podlasiu.

• Konkurs zmienia formułę – od szkół do finału
• Finał w Białymstoku – Podlasie jako centrum genealogii

Konkurs zmienia formułę – od szkół do finału

Z początkiem marca startuje szkolny etap jubileuszowej, 5. edycji ogólnopolskiego konkursu genealogicznego Bez korzeni nie zakwitniesz. W szkołach między 9 a 16 marca 2026 roku komisje złożone z nauczycieli ocenią prace, wybierając te, które awansują do etapu wojewódzkiego. Konkurs adresowany jest do uczniów klas 4–8 i ich nauczycieli; zadaniem uczestników jest przygotowanie drzewa genealogicznego oraz atrakcyjnej prezentacji pokazującej historię rodziny i jej związki z miejscem zamieszkania.

Organizatorami są Archiwa Państwowe oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej; decyzją kuratorów oświaty konkurs został wpisany na listę konkursów punktowanych i jego wyniki są uwzględniane w procesie rekrutacji do szkół ponadpodstawowych. W poprzedniej edycji, rozstrzygniętej w maju 2025 roku, napłynęło 684 prac z 370 szkół, a jury wyłoniło 17 laureatów — uczestnicy korzystali m.in. z cyfrowych drzew, rodzinnych podcastów i filmów dokumentalnych.

“Skala zainteresowania konkursem mówi sama za siebie.”
— dr Paweł Pietrzyk, naczelny dyrektor Archiwów Państwowych

Dr Pietrzyk podkreśla, że projekt łączy praktyczną naukę z osobistymi opowieściami, rozwijając umiejętności badawcze i poczucie zakorzenienia. Organizatorzy wskazują, że konkurs często zapoczątkowuje dłuższe rodzinne rozmowy, odkrywanie zdjęć i dokumentów oraz budowanie tożsamości.

Finał w Białymstoku – Podlasie jako centrum genealogii

Jubileuszowa edycja przeszła metamorfozę wizerunkową, pojawiło się także nowe rozwiązanie edukacyjne – wideoporadnik przygotowany przez ambasadorkę konkursu Natalię Lipowicz we współpracy z ekspertami Archiwów Państwowych. Materiał ma pomóc zarówno uczniom, jak i nauczycielom, wyrównując szanse tych, którzy nie mieli wcześniej kontaktu z genealogią.

Wideoporadnik omawia m.in.:

• sposoby rozpoczęcia badań genealogicznych,
• metody poszukiwania informacji w archiwach i źródłach rodzinnych,
• zasady pracy z dokumentami historycznymi,
• pomysły na atrakcyjne opracowanie projektu,
• najczęstsze błędy początkujących badaczy.

“Mam ogromną nadzieję, że wideoporadnik stanie się dla uczniów i nauczycieli prawdziwym wsparciem”
— Natalia Lipowicz, ambasadorka konkursu

Materiał ma być jednocześnie praktycznym przewodnikiem i opowieścią, która pokazuje, że genealogia może być fascynującą zabawą. Koordynację tegorocznej edycji wspólnie prowadzą archiwa państwowe w Białymstoku i Suwałkach; finał zaplanowano na 12 czerwca 2026 roku w Białymstoku, co stawia Podlasie w roli regionalnego centrum wydarzenia.

Szkoły, nauczyciele i rodziny są zachęcani do korzystania z dostępnych materiałów oraz odwiedzenia Archiwów Państwowych, by skorzystać z konsultacji i źródeł.

Dla szkół i nauczycieli w praktyce oznacza to jasny plan działania:

• zgłoszenia i przygotowanie prac – teraz, przed etapem szkolnym,
• ocena w szkołach – 9–16 marca 2026 roku,
• etapy wojewódzkie i krajowe – według harmonogramu organizatorów,
• gala finałowa – 12 czerwca 2026 roku w Białymstoku.

Dla mieszkańców Bielsko‑Białej to okazja, by włączyć młodsze pokolenie w lokalne archiwa, sięgnąć po rodzinne albumy i nagrać historie najstarszych członków rodziny. Nauczyciele mogą wykorzystać wideoporadnik jako materiał dydaktyczny podczas godzin wychowawczych lub projektów szkolnych – to prosty sposób na włączenie historii osobistej w szkolną naukę i pomoc uczniom przy tworzeniu konkursowych prezentacji.

na podstawie: UM Bielsko-Biała.